ศิลปะยุคเหล็ก

ยุคก่อนประวัติศาสตร์ คือ ยุคก่อนที่มนุษย์รู้จักการประดิษฐ์ตัวอักษร โดยสามารถแบ่งย่อยออกเป็นยุคๆ ตามแต่ลักษณะอันควบรวมด้วยเงื่อนไขต่างๆ เช่น การแบ่งย่อยตามลักษณะของสภาพเศรษฐกิจกับสังคม

ศิลปะยุคโลหะ

, แบ่งย่อยโดยการพิจารณาจากเทคโนโลยีที่มาผลิตเครื่องมือ-เครื่องใช้ เป็นต้น โดยสามารถแบ่งออกเป็นยุคหิน ได้แก่ ยุคหินเก่า , ยุคหินกลาง และยุคหินใหม่ ต่อด้วย ยุคโลหะ ได้แก่ ยุคสำริด , ยุคเหล็ก และ ยุคโลหะ อันเป็นช่วงเวลาถึงจุดเปลี่ยนผัน มีความสำคัญต่อมนุษย์ชาติ เพราะจากยุคนี้ได้มีการส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคม , วัฒนธรรม จากชุมชนขนากเล็ก ให้พัฒนาไปสู่ชุมชนในระดับสังคม , การเมือง ตลอดจนเศรษฐกิจอันซับซ้อน ที่จะนำไปสู่การพัฒนาให้กลายเป็นสังคมระดับรัฐต่อไป

‘การผลิตโลหะ’ เป็นความสามารถพิเศษ ที่มนุษย์จำต้องเรียนรู้พร้อมสั่งสอนวิชาสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น โดยการผลิตโลหะมีต้นกำเนิดมาจากแถบตะวันออกกลาง ย้อนไปเมื่อ 8,000 ปีมาแล้ว ในประเทศไทยค้นพบหลักฐานการใช้โลหะเมื่อประมาณ 4,000 ปีมาแล้ว สำหรับในประเทศไทย พบแหล่งโบราณคดีอันสำคัญในสมัยโลหะมากมายหลายแหล่ง เช่น แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี เป็นต้น โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 สมัย ได้แก่ สมัยที่ 1 ย้อนไปเมื่อ 3,500  -4,000 ปีมาแล้ว จากการใช้เครื่องมือสำริดเป็นหลัก สมัยที่ 2 คือเมื่อ 2,500 – 2,700 ปีมาแล้ว จากการใช้เครื่องมือเหล็กเป็นหลัก โดยแหล่งเหมืองแร่ทองแดง ในบริเวณจังหวัดลพบุรี ณ เขาทับควายและเขาพุคา เป็นต้น อีกทั้งยังพบแหล่งถลุงทองแดง ณ แหล่งโบราณคดีโนนป่าหวาย จังหวัดลพบุรี อีกด้วย

สำหรับทางภาคใต้ของประเทศไทย ก็พบร่องรอยการใช้ชีวิตของมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ตั้งแต่ยุคหินลากยาวมาจนถึงยุคโลหะ ในจังหวัดชุมพรก็พบความเป็นมาของมนุษย์ยุคหินใหม่ คือเมื่อ 4,000 – 6,000 ปีมาแล้ว ในบริเวณภูเขาหินปูนทางทิศตะวันตกของจังหวัด พบว่ามีการตั้งถิ่นฐานอย่างเป็นหลักแหล่งมั่นคง ณ ชุมชนโบราณเขา 3 แก้ว ช่วงประมาณพุทธศตวรรษที่ 5 – 11 โดยจัดเป็นแหล่งโบราณคดีที่สำคัญ ในสมัยแรกของประวัติศาสตร์หรือยุคโลหะตอนปลาย เมื่อนักสำรวจไปขุดค้นจึงพบความเกี่ยวข้องที่เกี่ยวข้องกับโลหะมากมาย เช่น เครื่องมือ – เครื่องใช้โลหะ , หุ่นจำลองสำริดรูปมนุษย์กับสัตว์  , กลองมโหระทึก เป็นต้น โดยในอดีตชุมชนโบราณเขา 3 แก้ว เป็นเมืองท่าค้า – ขาย จึงพบหลักฐานการติดต่อซื้อขายกับประเทศ จีน , เวียดนาม และอินเดีย โดยมีการคาดการณ์ว่ากลุ่มพ่อค้าชาวต่างชาติเหล่านี้อาจเป็นผู้นำวิธีผลิตโลหะมาเผยแพร่ให้กับคนพื้นเมืองก็เป็นได้ กลุ่มคนพื้นเมืองจึงเกิดการเรียนรู้พร้อมนำเอากรรมวิธีในการผลิตโลหะมาประยุกต์ให้เหมาะสมกับทรัพยากรที่ตนมีอยู่ จนก่อให้เกิดการติดต่อพร้อมแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมในด้านอื่นๆร่วมด้วย เพราะฉะนั้นยุคโลหะจึงเป็นวิวัฒนาการครั้งสำคัญของมนุษย์ อันส่งผลให้เกิดการเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว